piątek, 16 marca 2012

Witam! Dziś (wyjątkowo) odwiedzimy nową żupaniję (Dubrovačko-Neretvanska Županija) i jedną z wysp, która wchodzi w jej skład, a mianowicie wyspę Korčula i jej stolicę, czyli miasto o tej samej nazwie. Dodatkowo nadmienię, że prawdopodobnie miejsce to odwiedzę podczas tegorocznych wakacji, których już nie mogę się doczekać ;)

Kilka słów o wyspie Korčula:

- położona w Dalmacji Południowej, sąsiadująca z Połwyspem Pelješac, od którego w
najwęższym miejscu jest oddalona o 1270m.

- najwyższe szczyty: Klupca (568m n.p.m.), Grabovac (536m n.p.m.) oraz Kom (510m n.p.m.),

- bardzo malownicza o zróżnicowanej linii brzegowej pełnej urokliwych zatoczek i rozlewisk.
Od północy bardziej dostępna, gdyż bardziej niska i płaska, natomiast od południa jest ona
skalista i stroma.

- roślinność typowa dla regionu śródziemnomorskiego (makia). Wyspa w około 60% porośnięta lasami. Co ciekawe, zaledwie 5% wyspy stanowią tereny kamieniste.Wśród drzewostanu dominuje sosna, dodatkowo spotkać można drzewa laurowe, oliwne, cyprysy, wawrzyny.

- W lasach żyje wiele gatunków zwierząt, m.in. kuny, łasice, zające, jaszczurki. Co ciekawe wyspa ta jest ostatnim w Europie miejscem występowania szakala. Na wybrzeżu spotkać można ptactwo różnego gatunku, np. mewy.

- gospodarka wyspy opiera się głównie na turystyce. Dodatkowo dochód mieszkańcom
przynosi uprawa oliwek, winorośli, rybołówstwo, hodowla zwierząt (kóz, owiec, osłów). Na wyspie powstaje wiele znanych i cenionych gatunków win, m.in. Plavac, Grk Posip czy Rukatac.

- ciekawostką jest fakt, że na wyspie nie występują żadne wody powierzchniowe. Jedyne ujęcie wody pitnej umiejscowione jest w mieście Blato. Ujęcie to jest niewysterczające, dlatego do części wyspy woda doprowadzana jest z rzeki: Mała Neretwa.

Troszkę historii:

- wyspa zamieszkana od czasów prehistorycznych na co znaleziono wiele dowodów, m.in. kamienne noże z czasów neolitu. Najbogatsze i najlepiej zbadane stanowisko archeologiczne znajduje się w miejscowości Vela Luka,

- w VIw p.n.e. zakładają na wyspie osadę Grecy. Wybudowali ją w miejscu miasta Vela Luka i nazwali ją Corcyra Melaina (Czarna). Nazwa ta nawiązywała do ciemnozielonego koloru lasów. Nieco później po drugiej stronie wyspy osiedlili się również Grecy, ale Ci, którzy wcześniej zasiedlili wyspę Vis,

- w Iw n.e. miasto podbijają Rzymianie, po czym po ich upadku miasto przechodzi we władanie Gotów (króla Teodozjusza) i Cesarstwa Bizantyjskiego,

- w VIIw. do wybrzeży dotarli Słowianie-Chorwaci i założyli państwo (o nazwie Krkar), które najpierw było księstwem, a później, od 925r. królestwem,

- od roku 1000 teren przejmują Wenecjanie, a dokładniej wasal Piotr II Orseolo,

- od 1214r. miasto wraz z całą wyspą zyskało niepodległość, co było swojakim ewenementem. Ogłoszono też jeden z pierwszych statutów europejskich znoszących niewolnictwo. Sama niepodległość wyspy niestety nie trwała długo,

- od 1256r. miasto ponownie przejmują Wenecjanie,

- w 1298r. miała miejsce bitwa morska między Wenecją a Genuą, w której miał brać udział legendarny podróżnik Marco Polo,

- od drugiej połowy XIVw. miasto przechodziło z rąk do rąk. I tak było pod władaniem króla chorwacko-węgierskiego, króla bośniackiego, herzoga Splitu, który przekazał wyspę Republice Dubrownickiej, gdzie ponownie aż do 1779r. przechodzi we władanie Wenecjan,

- po upadku Republiki Weneckiej przechodzi pod rządy, po kolei, austriackie, francuskie, angielskie, by ponownie wrócić pod rządy austriackie i pozostać pod nimi aż do wybuchy I wojny światowej w 1918r.

- od 1920r. mocą traktatu z Rapallo Korčula zostaje przyznana Jugosławii. Lata 1921-1941 to okres okupacji włoskiej - fakt ten, oraz nękające wyspę zarazy, powodują kryzys gospodarczy i emigrację ludności. Między 1942r a 1990 ponownie wchodzi w skład Jugosławii, po czym Chorwacja odzyskuje niepodległość i Korčula wchodzi w jej skład.

Miasto Korčula:

CO ZWIEDZIĆ:

1. Stare Miasto z murami obronnymi z basztami oraz portem o unikatowym kształcie, które z lotu ptaka przypomina szkielet ryby. Ułożenie takie, z licznymi uliczkami wychodzącymi z ulicy głównej, miało na celu ochronienie mieszkańców przed zimnymi wiatrami wiejącymi od gór i nadmiernym nasłonecznieniem, a także zapewnić ciszę i spokój. Co ciekawe każda z uliczek kończy się w końcu schodami. Dodatkowo, podobnie jak Dubrownik miasto zostało wzniesione na niewielkim półwyspie oraz otoczone ze wszystkich stron murami obronnymi. Poprzez to podobieństwo do słynnego miasta Korčula bardzo często nazywana jest "Małym Dubrownikiem". Wewnątrz Starego Miasta warto zobaczyć:

Fot. Stare Miasto, źródło:www.ikorculainfo.com

a. okrągłe baszty: m.in. Barbarigo i Balbi,

b. między basztami stoi loggia z 1584r.

c. Brama Lądowa (Kopnena Vrata) ulokowana w czworokątnej baszcie Revelin z 1493r. stanowiąca wejście-wyjście ze Starego Miasta, zdobiona weneckimi herbami. Odnowiona w 2003r. Schody wybudowane w 1907r. w stylu neobarokowym.

Fot. Brama Lądowa, źródło: www.izaberi.hr

d. Katedra św. Marka (Katedrala sv. Marka) stojąca na Placu Katedralnym, zbudowana została na ruinach kościoła z XIIIw. W 1525r. do katedry dobudowano kaplicę św. Rocha (sv.Roka), mającą chronić mieszkańców przed epidemiami dżumy, które wcześniej nawiedzały miasto. We wnętrzu kaplicy podziwiać można, prócz obrazów mistrzów malarstwa chorwackiego, płaskorzeźbę z jagniątkiem z XIIIw. oraz rzeźbiony fryz z motywami zwierzęcymi. W podziemiach dzwonnicy zobaczyć można bogato rzeźbioną chrzcielnicę. Katedra jest najbardziej okazałym zabytkiem w mieście. Wybudowana zostaa z ciosanego kamienia w stylu gotycko-renesansowym. Uwagę również przyciąga piękna kopuła, zbudowana z wapienia korculańskiego.

Fot. Katedra św. Marka, źródło: www.izaberi.hr

Fot. Wejście do Katedry św. Marka ozdobione figurą św. Marka siedzącego tuż nad wejściem. Dodatkowo wejście ukoronowane jest postaciami Adama i Ewy oraz figurami lwów. Źródło: natopnal-geographic.pl

e. Wenecki Pałac Arneri w stylu gotyckim, stojący na przeciw katedry. Obok pałacu podziwiać można renesansowy ogród.

Fot. Pałac Arneri, źródło:www.members.virtualturist.com

f. Pałac Gabrielis (obok Pałacu Arnerii) z XVIw., w stylu renesansowym, który obecnie mieści Muzeum Miejskie, w którym podziwiać można ekspozycję związaną z produkcją statków,a także wydobyciem kamienia. Dodatkowo warto zobaczyć dzieła miejscowych artystów.

Fot. Pałac Gabrielis, źródło: www.picasaweb.google.com

Oba pałace (Arneri i Gabrielis) wybudowane są z lokalnego białego kamienia.

g. Ratusz (Gradska vijećnica) z arkadami z 1525r. wybudowany na Rynku Miejskim, z dobudowanym w 1866r. pierwszym piętrem.

h. Kolumna z 1569r. usytuowana przed ratuszem.

i. Również przed ratuszem i obok kolumny stoi bogato zdobiony Pałac Książęcy.

j. Kościół św. Piotra (Crkva sv.Petra) - wybudowany w XIw i przebudowany w wieku XVI.

Fot. Kościół św. Piotra - najstarszy kościół w mieście. Źródło: www.panoramio.com

k. Pałac Biskupi - kompleks budynków renesansowo-barokowych wraz ze skarbcem stojący niedaleko Katedry św. Marka. W latach 1300-1328 Korčula była siedzibą biskupów.

l. Dom Marko Polo - miejsce rzekomego urodzenia się słynnego podróżnika w 1254r.. Na dowód prawdziwości tezy o urodzeniu się Marko Polo na Korčuli są sami jej mieszkańcy, gdyż pewna część z pośród nich nosi nazwisko Polo. Sam budynek posiada czterokątną wieżę. Na dzień dzisiejszy w miejscu tym mieści się muzeum poświęcone temu podróżnikowi.

Fot. Dom Marko Polo, źródło: www.izaberi.hr

ł. Kaplica Matki Boskiej Ploczańskiej (Gospe od Ploča) - z 1531r. "przyklejona" do ratusza. Upamiętnia bitwę Araganów z Wenecjanami, którą stoczono w pobliżu miasta w 1483r. W środku kaplicy stoją dwie weneckie armaty.

m. Kościół św. Michała (Crkva sv. Mihovila) - (naprzeciw ratusza) z 1408r. Odnowiony w 1615r.

Fot. Kościół św. Michała, źródło: www.izaberi.hr

n. Baszta Mali Ravelin (nieopodal kaplicy Matki Boskiej Ploczańskiej) swój obecny wygląd otrzymała w 1499r.

2. Forteca św. Błażeja - usytuowana na wzgórzu za Starym Miastem. Wybudowana w 1813r. przez Anglików, dlatego jej drugą nazwą jest Fort Wellingtona. Powstała ona w miejscu wcześniejszych fortyfikacji weneckich z 1616r. Wieża fortecy obecnie nie jest w najlepszym stanie i nie jest udostępniona do zwiedzania. Na szczycie umieszczone są nadajniki telefonii komórkowej :/

Fot. Forteca św. Błażeja, źródło: www.korculainfo.com

3. Kościół Wszystkich Świętych (Crkva Svih Svetih) z XVw. wraz z klasztorem. Główną jego atrakcją jest kasetonowy sufit pomalowany przez znanego chorwackiego artystę Tripo Kokolja w 1713r.

Fot. Kościół Wszystkich Świętych, źródło: www.izaberi.hr

4. Klasztor dominikanów z dwunawowym kościołem św. Mikołaja. W jego wnętrzu występuje kopia obrazu Tycjana Męczeństwo św. Piotra. Zbudowany na koniec XVw. jednak już w 1571r. zostaje spalony podczas najazdu Turków na wyspę. Odbudowany zostaje dopiero w XVIIw.

WSPÓŁCZEŚNIE:

1. Pod koniec lipca ma miejsce festiwal z rytualnym tańcem rycerskim Moreška. Taniec z maczetami jest upamiętnieniem zwycięstwa chrześcijan nad Turkami. Rozpoczyna się przejściem mężczyzn ubranych w czarne i czerwone stroje, kierujących się do Bramy Miejskiej.

Fot. Moreška, źródło: www.cro-rent.com

Wydarzenie to od kilkuset lat jest upamiętniane na wyspie. Tradycja ta dotarła na Korčulę na przełomie XVII i XVIIIw. Wcześniej zabawa ta znana była w Hiszpanii, Sycylii i na Korsyce. Czerwone stroje reprezentują armię muzułmańską, a czarne piratów pod dowództwem króla Moro (stąd nazwa zabawy Moreška). Całe przedstawienie rozpoczyna się dialogiem między Bulą (muzułmańską księżniczką porwaną przez Moro), a samym Moro, który wyznaje jej miłość. Bula niestety nie odwzajemnia uczucia do pirata i wzywa swojego ukochanego (Osmana, dowódcę wojsk czerwonych) na pomoc. Wtedy zjawiają się wojska czerwone i rozpoczyna się siedem bardzo żywiołowych tańców, podczas których armie ze sobą walczą.

Fot. Moreška, źródło: www.kulfoldiszallasok.hu

Całe widowisko jest bardzo efektowne i warto je zobaczyć, tym bardziej, że w żadnym innym miejscu niż miasto Korčula nie będziemy tego w stanie uczynić. 

2. Międzynarodowy Festiwal Marko Polo po raz pierwszy zorganizowany w 1996r. w 700 rocznicę powrotu Marko Polo z Chin. Głównym wydarzeniami festiwali są wykonania folklorystycznych pieśni oraz degustacje wina ;)

3. Inscenizacja bitwy morskiej między Wenecją a Genuą z 7 września 1298r., w której uczestniczył Marco Polo. Wydarzenie to ma miejsce co roku we wrześniu.

4. Spacerując po mieście warto zwrócić na liczne muzyczne detale. Jest to nawiązanie do długiej tradycji wyspy. Uważa się, że wyspa ta jest najbardziej rozśpiewanym obszarem w Chorwacji.

Miasto Korčula, jak i cała wyspa, jest miejscem typowo turystycznym chętnie odwiedzanym przez ludzi z całego świata. Owa gałąź gospodarki zaczęła rozwijać się w XIXw. W 1904r. w mieście Korčula powstało pierwsze kąpielisko miejskie, a w 1914r. wydano we Wiedniu pierwszy folder turystyczny reklamujący walory tego miasta i wyspy. Rozwój współczesnej turystyki zaczął się po zakończeniu II wojny światowej. Prócz typowo rozumianej turystyki wypoczynkowej zaczęła rozwijać się turystyka zdrowotna, ze względu na panujący na tej wyspie łagodny klimat, czyste morze i powietrze, lecz również z powodu występujących w kilku miejscach leczniczych błot.

Korčula z całą wyspą są miejscem, które łączą ponad 1000letnią historię ze współczesnością. Każdy odwiedzający jest tu w stanie znaleźć coś dla siebie, można zarówno korzystać z dobrodziejstw kulturalnych (liczne zabytki, muzea, festiwale), jak i rekreacyjnych (plaże, morze, spacery), przy okazji ciesząc oko przepięknymi widokami, a resztę ciała słońcem i wiem :)

Źródła:

- Nawigator turystyczny - Chorwacja, Słowenia, Czarnogóra
- www.wikipedia.pl
- www.ikorculainfo.com
- www.chorwacjaonline.com.pl
- www.adriatyk.info
- www.punt.pl
- www.korcula.hr
- www.izaberi.hr
- www.national-geographic.pl
- www.podroze.gazeta.pl
- www.korculainfo.com
sobota, 25 lutego 2012

Dziś kolejne małe mało znane miasteczko w żupanii Splitsko-dalmatinskiej.

Vrlika jest mieścinką liczącą niespełna tysiąc mieszkańców. Położona jest między górami,  niedaleko źródeł rzeki Cetiny, nieopodal miasta Sinj czy Knin w Krainie Cetyńskiej.

Historia powstania i życia miasta jest typową dla tej okolicy i Chorwacji. Pierwsze, najstarsze ślady życia ludzkiego datuje się na około 30tys lat p.n.e. Dowodzą tego faktu znalezione fragmenty ceramiki oraz szydło wykonane z kości. Odkrycia dokonano w jaskini niedaleko źródeł rzeki Cetiny. Prawdopodobnym powodem, dla którego osiedlali się tu pierwsi mieszkańcy, było wspomniane źródło oraz teren obfitujący w różnego typu jaskinie i groty, które mogły dawać schronienie.

Przed przybyciem Rzymian tereny te zamieszkiwali Ilirowie, których głównym zajęciem było rolnictwo oraz wojowanie. Dotychczasowi mieszkańcy długo nie chcieli się oddać pod panowanie Rzymian. Jednak w 9r. n.e. Rzymianie opanowują teren, który włanczają w skład nowej Prowincji.

Przybycie plemion chorwackich wiąże się z legendą o Klukasie, jednym z pięciu braci. Ów Klukas przybył w te tereny i założył osadę w górnym biegu rzeki Cetiny i nazwał ją Vrh Rika. Pierwsze zapiski, w języku łacińskim, o tej osadzie pochodzą z biskupiego synodu z 1185r. Z tego okresu pochodzi też kościół sv. Spasa wybudowany w pobliży źródła Cetiny, przy cmentarzu, obejmującym około 1026 grobów, stanowiących cenne świadectwo historyczne.

Dzięki swojemu usytuowaniu (między górami) oraz obecności okolicznych twierdz teren te przez długi czas cieszył się spokojem wolnym od najazdów. Dopiero w 1425r. zaczęły się najazdy wojsk tureckich. Zaczęto budować meczety a dotychczasowi mieszkańcy zaczęli przenosić się w inne regiony, bardziej na północ. Ziemie te Turkowie ostatecznie opuszczają dopiero po wojnie w 1718r.

Lata 1805-1814 to krótki czas panowania francuskiego. Przed i po rządach francuskich pieczę nad okolicą sprawowali Austriacy. W czasie okupacji francuskiej powstały ważne szlaki komunikacyjne, m.in. Knin-Verlika-Sinj.

Od 1918r. Vrlika należy do Państwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a od 1931r. do Jugosławii. Na dzień dzisiejszy wchodzi w skład Republiki Chorwackiej.

CO ODWIEDZIĆ W OKOLICY:

1. Jezioro Peručko - zbiornik retencyjny utworzony na rzece Cetinie poprzez budowę zapory, niedaleko wsi Donji Bitelić. W miejscu dzisiejszego jeziora istniała niegdyś wieś z klasztorem, jednakże została zalana w 1959r. Podczas jednej z susz, w 2003r. dostrzec można było jedną z wież kościoła wystającą ponad powierzchnię wody. Jezioro to jest dzisiaj rajem dla amatorów sportów wodnych czy wędkarzy oraz osób złaknionych kąpieli wodnych.

Źródło: www.vrlika.hr

2. 100 kilometrowy odcinek rzeki Cetiny wijący się obok kolorowych pól, pastwisk, lęgowisk ptaków oraz monumentalnych gór. Rzeka ta jest rajem dla wędkarzy, którzy złowić tutaj mogą np. reliktowego pstrąga. Dodatkowo spotkać tu można gatunki endemiczne ryb, charakterystyczne tylko dla tego odcinka rzeki (np. kleń iliryjski, jelec cetiński). Od 1963r. ten 100 km odcinek rzeki wchodzi w skład obszaru chronionego krajobrazu.

Rys. Kleń iliryjski, źródło: www.wedkarstwo.one.pl

3. W okolicy Vrliki prowadzone są liczne wykopaliska archeologiczne, mające na celu lepsze udokumentowanie historii okolicy.

4. Góry Dinara stanowiące naturalną granicę oddzielającą zarówno Chorwację od Bośni i Hercegowiny, jak i rozdzielającą klimat śródziemnomorski od kontynentalnego. W górach tych znajdują się źródła rzeki Cetiny i Krk, oraz liczne groty i jaskinie. Pasmo to powinni odwiedzić miłośnicy górskich wędrówek oraz wszyscy Ci, którzy chcą zobaczyć piękno okolicy w pełnej krasie z perspektywy lotu ptaka.

5. Pozostałości po twierdzy Prozor - przebudowana w XVw. Miała chronić kraj od najazdów nieprzyjacielskich wojsk, m.in. Zygmunta Luksemburskiego.

Vrlika status miasta otrzymała w 1997r.

Połączenie gór, rzeki, jeziora, czystego powietrza i przepięknych widoków może sprawić, że pobyt w tym miasteczku zapamiętamy na długo.

Źródła:

* www.vrlika.hr
* www.wikipedia.org
* www.croatia.hr
 
Tagi: Cetina
15:33, cza_arna.nawszystko , Krajoznawczo
Link Komentarze (1) »
wtorek, 07 lutego 2012

1. Ruchome -a-, które zanika podczas odmieniania wyrazu. Dzieje się tak wtedy, gdy wyraz zakończony jest na 2 lub więcej spółgłosek, np.

dobar - dobra (zamiast dobara)

2. Użycie dużych liter - nazwy miejscowe, nazwy miast, części miasta, rzeki i inne nazwy własne zapisywane są zawsze wielką literą. Jednakże, kiedy nazwa jest dwu wyrazowa to dużą literę przyjmuje tylko i wyłącznie pierwszy jej człon, drugi zaś pisany jest małą literą, np.

Glavni kolodvor - Dworzec Główny
Stari grad - Stari Grad
Gornji grad - Górne Miasto

Wyjątkiem są imiona i nazwiska zawsze traktowane jako osobne, niezależne od siebie wyrazy.


3. Zmiana spółgłosek - kiedy dodajemy samogłoskę -i po spółgłoskach k, g, h to zamieniają się one w c, z, s.

k → c (kiosk - kiosci)
g → z (samoposluga - samoposluzi)
h → s

Przykład:
Kiosk je na ulici - Kiosk jest na ulicy.
Kiosci su na ulici - Kioski są na ulicy.

4. W przypadku rzeczowników w wołaczu:

g → ž
k → č
h → š, np.
Bog! - Bože!

Źródło:

  • Język chorwacki dla początkujących - David Norris
  • Chorwacki - kurs podstawowy
12:08, cza_arna.nawszystko , Lekcja 11 - Ortografia
Link Dodaj komentarz »
piątek, 03 lutego 2012

Dziś nadszedł odpowiedni moment by nakreślić Wam zarysy tworzenia zdań w czasie przeszłym.

Ogólny szyk gramatyczny zdania w czasie przeszłym jest następujący:

- odpowiednia forma osobowa czasownika biti w czasie teraźniejszym,
- "czasownik w odpowiedniej formie przeszłej", powstającej z części bezokolicznika
 i odpowiedniej końcówki.

I) Występuje kilka odmian końcówek:
1. Bezokoliczniki zakończone na samogłoskę przed -ti. By utworzyć odpowiednią formę należy usunąć końcówkę -ti, tzn.
govoriti = govori-
pisati = pisa-
gledati = gleda-,
a następnie dodać odpowiednią końcówkę odpowiedniej osoby (liczba pojedyncza), tzn.
Rodzaj męski - dodaj -o → govorio, pisao, gledao
Rodzaj żeński - dodaj -la → govorila, pisala, gledala
Rodzaj nijaki - dada -lo → govorilo, pisalo, gledalo
(liczba mnoga):
Rodzaj męski - dodaj -li → govorili, pisali, gledali
Rodzaj żeński - dodaj -le → govorile, pisale, gledale
Rodzaj nijaki - dodaj -la → govorila, pisala, gledala

2. Bezokoliczniki zakończone na -jeti. Stosunkowo niewielka grupa, stanowiąca pewien
wyjątek w przypadku rodzaju męskiego - końcówkę -ti (podobnie jak poprzednio) usuwamy, a pozostałe -je- zamieniamy na -i, np.
smjeti - smio,
htjeti - htio,
vidjeti - vidio.

3. Bezokoliczniki zakończone na -sti. Odmiana identyczna jak w przypadku nr 1, tylko, że
usuwamy całą końcówkę -sti:
Jesti - jeść
Rodzaj męski - jeo, (jeli)
Rodzaj żeński - jela, (jele)
Rodzaj nijaki - jelo, (jela)
W nawiasie podana forma odmiany dla liczby mnogiej.

Krasti - kraść
Rodzaj męski - krao, (krali)
Rodzaj żeński - krala, (krale)
Rodzaj nijaki - kralo, (krala)

4. Bezokoliczniki zakończone na -ći, stanowią troszkę inną formę odmiany, gdyż prócz
zmieniających się końcówek wynikających z czasu zmieniają się również poszczególne
spółgłoski, zgodnie z zasadami chorwackiej ortografii. Na początku najlepiej odmian tych
nauczyć się na pamięć.
moći - moga-
doći - doša-
ići - iša-
reći - reka-
Rodzaj męski - mogao (mogli), došao (došli), išao (išli), rekao (rekli)
Rodzaj żeński - mogla (mogle), došla (došle), išla (išle), rekla (rekle)
Rodzaj nijaki - moglo (mogla), došlo (došla), išlo (išla), reklo (rekla)
W tym miejscu wyszedł kolejny wątek odmian i zaniku samogłoski -a-, ale o tym w następnej lekcji.

II) Dobór odpowiedniej formy czasownika biti.
Użyta forma biti zależy od podmiotu. Jeżeli podmiotem jest ja używamy formy sam, jeżeli ti to formy si, itd. (typowa odmiana czasownika biti). Przykład.
Ja sam govorila. lub Govorila sam - Rozmawiałam.
Kupili (w domyśle oni) smo karte - Kupiliśmy bilety.
Čovjek je gledao - Człowiek patrzył.
Tomislav je napisao nove pjesme - Tomislav napisał nowe wiersze.
Htjela sam doći kod tebe - Chciałam do ciebie przyjść.

III) Szyk zdania.
Jak wiemy z poprzednich lekcji w chorwackim istnieje określony szyk zdania i enklityk.
W czasie przeszłym wygląda to następująco:
- partykuła li, forma czasownika biti, enklityka w celownika, w dopełniaczu, bierniku, zaimek zwrotny se.
Wyjątek! W 3os. l.poj. czasownika biti (czyli je) zajmuje zawsze ostatnie miejsce, np.
Dao mi ju je - Dał mi ją.
Uwaga! Czasowniki zwrotne w 3 os. l.poj nie wymagają użycia formy je, np.
Vratio se s posla - Wrócił z pracy
Udala se za bogatog čovjeka - Wyszła za bogatego człowieka.

IV) Zdanie przeczące.
Zastępujemy formę czasownika biti odpowiednią formą przeczącą, np.
Nije mi rekao - Nie powiedział mi.
Nismo mu ga dali - Nie daliśmy mu go.

V) Zdanie pytające.
Typowy sposób tworzenia zdań przeczących, identyczny jak w innych czasach. Można go tworzyć stosując formę krótką bądź długą odmiany czasownika biti, np.
Forma krótka - Da li ste bili na Hvaru? - Czy byliście na Hvarze?
Forma długa - Jeste li bili na Hvaru? - Czy byliście na Hvarze?

Źródła:
- Chorwacki - kurs podstawowy
- Język chorwacki dla początkująych, David Norris

piątek, 27 stycznia 2012

Dziś miasteczko Vrgorac :)

Vrgorac jest niewielkim miasteczkiem, liczącym niecałe 3 tys. mieszkańców, położonym na Dalmackim Zagórzu, około 40km na pd-wsch od Makarskiej. Jako, że mieścinka usytuowana jest na wzgórzu otoczonym polami, często nazywana jest Vrhgorac (vrh to po chorwacki wierzch).

Vrgorac jest ośrodkiem urodzajnego Vrgoracko Polje. Dzięki temu wioska ta znana jest z wina i upraw jabłek.

Dziedzictwo kulturowe i historyczne pochodzi jeszcze z czasów panowania Iliryjczyków na tym terenie. Za to okres rzymski niespecjalnie zaznaczył się na obszarze miasteczka, ale podziwiać z tego czasu można kamienny ołtarz poświęcony Jowiszowi, umieszczony jeszcze w XVIIIw. w wieży Martinćev.

Dokument z 1444r. wspomina o Vrgoracu jako jednym z najważniejszych miast, którym gospodarzyli książęta Radivojevići-Jurjevići. Dziedzictwo kulturowe średniowiecza zachowało się w postaci zbrojnych fortyfikacji czy miejsc sakralnych.

Nad miastem góruje średniowieczna twierdza, która została rozbudowana po najeździe i zdobyciu miasta przez Turków w drugiej połowie XVw. Stało się tak dlatego, że pierwotnie zajmowała dobre pod względem strategicznym miejsce.

Fot. Panorama miasta, źródło:www.vrgorac.hr

Fot. Średniowieczna twierdza, źródło:www.vrgorac.hr

Źródła pisane donoszą, że w miejscu obecnie istniejącego kościoła parafialnego pierwotnie wybudowany był meczet z minaretem, ale już w 1694r. został on przekształcony w kościół katolicki. Obecny kształt uzyskał w 1913r. i przybrał wezwanie Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Kościół jest trójnawowy, z dzwonnicą, zbudowany w stylu neoromańskim.

Fot. Kościół parafialny, źródło:www.vrgorac.hr

Vrgorac pod panowaniem tureckim znajduje się od 1477r, aż do 1690r. Później przechodzi pod panowanie Wenecjan.

W 1698r. Wenecjanie odkrywają u podnóża góry Radović (od strony północnej), na skraju pola Bunina, złoża bitumiczne, które po dziś dzień stanowią największe odkrywisku asfaltu w Europie, choć już nie eksploatowane. Początkowo asfalt ładowany był na konie i składowany w wieży Norinska, a następnie wysyłany statkami do Wenecji. Dziś asfalt z Vrgoracu, dzięki swojej wysokiej jakości, można spotkać na ulicach Wiednia, Nowego Jorku i innych miast.

Po upadku Wenecji Vrgorac dostaje się pod panowanie austriackie (1797-1918), z krótkimi kilku letnimi rządami francuskimi (1806-1813). Okres austriacki odbił się dosyć pozytywnie na okolicy, gdyż podjęto decyzje w sprawie budowy dróg. Powstaje m.in. magistrala do Makarskiej, do Metković i Sinj.

W roku 1918r. Vrgorac wchodzi w skład państwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a w 1929r. w skład Jugosławii.

Współcześnie w mieście można dostrzec 7 unikatowych zbrojnych wież. Swojego czasu mieszkali w nich panowie feudalni, Turcy, namiestnicy Weneccy. Ponadto schronienie w nich znajdowali pisarze, mnisi czy głowy państwa. W jednej z takich wież urodził się i żył Augustin Tin Ujević (1891-1955) - poeta uważany za jednego z największych chorwackich twórców XXw. Wieża ta uwieczniona jest tablicą pamiątkową z płaskorzeźbą wizerunku Ujevićia.

Okolica bardzo różnorodna pod względem przyrodniczym, spotkać tutaj można skały wapienne stanowiące punkty widokowe, górskie wąwozy, jaskinie, groty, źródła. Do tego dochodzi czyste powietrze przesycone zapachami śródziemnomorskiej roślinności.

Źródła:

  • www.chorwackie.pl
  • www.wikipedia.org
  • www.vrgorac.hr
14:33, cza_arna.nawszystko , Krajoznawczo
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 26 stycznia 2012

Dziś kilka słów o czasie przyszłym. Na szczęście jest to całkiem prosty, pod względem gramatycznym, czas :)

Czas przyszły służy do wyrażania czynności, które mają się dopiero dokonać bądź wydarzyć w przyszłości.

Forma gramatyczna składa się z odpowiedniej, pod względem osoby,  krótkiej odmiany czasownika htjeti oraz z bezokolicznika czasownika.

Odmiana czasownika htjeti - chcieć (forma długa - forma krótka):

Ja - hoću - ću
Ti - hoćeš - ćeš
On, ona, ono - hoće - će

Mi - hoćemo - ćemo
Vi - hoćete - ćete
Oni, one, ona - hoće - će

Przykłady:

  • Ja ću ići - Pójdę.
  • Joško će telefonirati - Joško będzie dzwonił.

Uwaga!

Jako, że odmiana czasownika htjeti występuje w tym czasie w formie krótkiej, to nie może ona stać na początku zdania.

Możemy za to, po pominięciu zaimka osobowego odwrócić składnię zdania, np:

  • Naručit ćemo - Zamówimy.
  • Ići ću - Pójdę.

Czasem jeżeli umieszczamy czasownik na początku zdania , wówczas ulega on skróceniu o odjęcie końcówki -i od bezokolicznika, np:

  • Pisat ću - Będę pisał.

Ale nigdy nie skracamy o samogłoskę -i czasowników kończących się na -ći, np.

  • Doći ću - Przyjdę.

Zdanie przeczące:

Do krótkiej formy htjeti dodajemy przeczenie, np.

Nećemo ići na odmor - Nie pojedziemy na wypoczynek.
Nećemo biti kod kuće - Nie będziemy w domu.

Źródła:

- Język chorwacki dla początkujących - David Norris
- Chorwacki - kurs podstawowy
wtorek, 24 stycznia 2012

Dziś w kolejnym odcinku serii pt."Czy wiesz, że...": ojczyzną krawata jest Chorwacja??

Współczesny krawat wywodzi się z Chorwacji. Według ludowych podań była to chustka, która stanowiła podarek od dziewcząt dla chłopców wyruszających na wojnę, aby Ci w trudnych chwilach mieli coś, co mogłoby wspominać im dawne spokojne czasy. Obdarowani wiązali ją sobie na szyi w sposób podobny do dzisiejszego krawata.

                                                   

Cała historia krawata zaczyna się w XVIIw. kiedy to Chorwaci walczyli na różnych frontach w Europie, m.in w wojnie trzydziestoletniej. W 1660r., podczas obchodów zwycięstwa nad Turkami, król Francji Ludwik XIV dokonał w Paryżu przeglądu swoich wojsk, w tym regimentu chorwackiego. Kolorowe chusty noszone przez żołnierzy tak bardzo spodobały się królowi oraz strojnym Paryżanom i Paryżankom, że sami zaczęli takowe nosić. Ówcześnie była to dużo prostsza i ładniejsza ozdoba wokół szyi od dotychczas obowiązujących, a chorwacki oddział wojskowy został nazwany Royal Cravattes (stąd nazwa krawat). Gdy król Francji założył krawat zapoczątkowało to zwrot w dotychczasowych trendach obowiązujących w Europie. Dwór zatrudnił nawet własnego "krawaciarza", który dziennie przynosił królowi kilka krawatów, by ten mógł sobie wybrać z pośród nich jeden na dany dzień.

Zwykli żołnierze nosili krawaty z lnu, szlachcice z koronki lub muślinu. Wkrótce moda na noszenie krawatów przeniosła się również do Anglii i innych państw europejskich.

Dzień Krawata obchodzony jest w Chorwacji 18 października.

Źródła:

  • Chorwacki, kurs podstawowy.
  • www.wikipedia.org
  • www.rejsychorwacja.pl
  • www.adriatyk.info
11:57, cza_arna.nawszystko , Czy wiesz, że...
Link Dodaj komentarz »
piątek, 20 stycznia 2012
Dom - kuća 
Mieszkanie - stan
Blok mieszkalny - blok
Mieszkać - stanovati (stanujem)
Mieszkaniec - stanovnik

Pokój - soba
Apartament - apartman

 

 

Garderoba - garderoba
Przedpokój - predsoblje
Pokój do ćwiczeń - trim kabinet
Garaż - garaža
Ogród - vrt
Parter - prizemlje
Piętro - kat

Komin - dimnjak
Dach - krov
Ściana - zid
Taras - terasa
Balkon - balkon
Drzwi - vrata
Okno - prozor
Płot - plot
Podłoga - pod
sufit - plafon

Meble - namještaj

Klawiatura - tipkovnica

                                    

 

 

                       

Tapczan - kauč
Dywan - tepih

                                            

Zamrażarka - zamrzivač
Chłodziarka - hladnjak

Zlew - sudoper
Prasować - glačati

Pralka - perilica
Prać - prati
Kąpać - kupati
Kran - pipa
Gąbka - spužva
17:17, cza_arna.nawszystko , Lekcja - SŁÓWKA
Link Komentarze (1) »
czwartek, 19 stycznia 2012

Witam!

Po noworocznej, krótkiej przerwie wracam z lekcjami. Dziś krótki wpis o czasownikach dokonanych i niedokonanych.

Czasowniki w tych dwóch formach gramatycznych występują też w składni języka polskiego. Ale tak dla przypomnienia:

  • czasowniki dokonane to te, w których wyrażana czynność się już skończyła, dokonała, wydarzyła bądź też skończy się w przyszłości, np. kupić, zrobić, zjeść.
  • kupić - kupiti,
  • odpowiedzieć - odgovoriti
  • czasowniki niedokonane to te, w których czynność ciągle trwa lub będzie trwać, bądź też nie zostanie zakończona, np. kupować, robić, jeść. 
  • kupować - kupovati
  • odpowiadać - odgovarati

Nie wszystkie czasowniki można wyrazić w tych dwóch trybach, są to głównie czasowniki zapożyczone z języków obcych, przykładami mogą być:

  • widzieć - vidjeti
  • jeść obiad - ručati
  • telefonować - telefonirati
  • rezerwować - rezervirati

Gdy mówimy o tym, co dzieje się teraz najczęściej używamy formy niedokonanej. Formę dokonaną stosujemy m.in. w przypadku trybu rozkazującego.

Poniżej kilka przykładów par wyrazów: (forma niedokonana - forma dokonana):

- dolaziti - doći = przychodzić - przyjść
- piti - popiti = pić - wypić
- davati - dati = dawać - dać
- uzimati - uzeti = brać - wziąć
- vraćati - vratiti = wracać - wrócić
- pisati - napisati = pisać - napisać
- čitati - pročitati = czytać - przeczytać

Przy dłuższym obcowaniu  z językiem chorwackim określenie rodzaju czasownika nie będzie dla Was żadnym problemem, gdyż często formą dokonaną jest formą krótsza.

Źródła:

- Język chorwacki dla początkujących - David Norris
- Chorwacki - kurs podstawowy
13:45, cza_arna.nawszystko , Lekcja 6 - Czasowniki
Link Dodaj komentarz »
piątek, 30 grudnia 2011

Dziś stolica jednej z wysp, którą zdążyliśmy już odwiedzić, czyli Vis.

Vis to miasto-port na wyspie Vis (masło maślane, ale cóż zrobić). Jest ono umiejscowione w północno-wschodniej części wyspy w głębokiej, spokojnej zatoce św. Jerzego (po przeciwległej stronie od zwiedzanego już miasta Komiża). Powstało z połączenia w XVIw. dwóch osad: Kut i Luka.

Miasto chętnie odwiedzane przez żeglarzy. Do dnia dzisiejszego zachowało swój niepowtarzalny, śródziemnomorski urok, pozbawiony pośpiechu dnia codziennego.

Żyzne okoliczne gleby umożliwiają mieszkańcom, od lat, rozwój rolnictwa i winiarstwa. I to właśnie uprawa winogron była, już od czasów antycznych, najważniejszym zajęciem tubylców, o czym wspominał już starożytny pisarz Agatarhid w dziele "Atenei". Dziś pola winoroślowe to około 20% powierzchni wyspy. Ale nie można też zapominać o innej ważnej gałęzi gospodarki, jaką od dawien dawna jest rybołówstwo.

Trochę HISTORII:

Pierwsze osady na wyspie Vis, jak i podwaliny pod dzisiejsze miasto założył syrakuzki tyran Dionizjusz Starszy, około 397r p.n.e. Było to starożytna Issa. Miała być ona bazą dla greckich osiedleńców pływających po Adriatyku.

Sama wyspa w okresie hellenistycznym była na tyle potężną bazą, że jej osiedleńcy mogli z niej wyruszać na podboje innych wysp i lądów, i też to z powodzeniem czynili (m.in. założyli Trogir, Solin, Korčulę).

W 230r. p.n.e. grecką Issę zaatakowali Ilirowie w osobie króla ilyryjskiego Agrona. Atakująca flota składała się głównie z piratów. Po śmierci króla Agrona na tronie zasiadła królowa Teuta z plemienia Ardjajów. W międzyczasie do Issy przybywają z odsieczą (poproszeni o pomoc) Rzymianie. Próba pertraktacji kończy się niepowodzeniem, gdyż Rzymianie nie chcą prowadzić rozmów z królową. Jej obecność na tronie odbierają jako haniebną zniewagę. W związku z powyższym Rzymianie wypowiadają Illirom wojnę. Państwo Ilyryjskie szybko zostaje podbite.

W 172r p.n.e. Issa przechodzi pod opiekę Imperium Rzymskiego.

W 158r p.n.e. kolonie Issy ponownie zostają zaatakowana przez wojska illiryjskie. Wojska rzymskie po raz kolejny przychodzą z odsieczą. Iliria zostaje pokonana i wcielona do imperium rzymskiego.

Issa przyjazne stosunki z Imperium Rzymskim utrzymywała aż do 47r. p.n.e., kiedy to stanęła po niewłaściwej stronie konfliktu politycznego. Issa staje się rzymskim municipium.

Przez wiele wieków Issa rozwijała się zarówno jako port, jak i jako miasto, nie niepokojona przez żadnych najeźdźców.Jej upadek nastąpił dopiero po upadku Imperium Rzymskiego w Vw.

Na kolejne pięć wieków tereny Issy stają się własnością Bizancjum.

CO ZWIEDZIĆ, ODWIEDZIĆ, ZOBACZYĆ:

1. Muzeum Miasta Vis - mieści się w austriackiej warowni  Gospina Batarija z początku XIXw. W miejscu tym m.in. można podziwiać sztukę antyczną: popiersia kobiet i mężczyzn, starożytne wazy w różnych kształtach i formach, zbiór amfor wyłowionych z morza oraz wykonane z brązu popiersie królowej Artemidy.

2. Klasztor franciszkanów (św. Hieronima) z XVIw. na półwyspie Prirovo. Znajduje się on na długim cyplu głęboko wychodzącym w stronę zatoki, przez co sprawia wrażenie jakby stał na jej środku.

Fot. Klasztor franciszkanów, źródło:www.visinfo.org

3. Przyklasztorny cmentarz z pomnikiem ofiar bitwy morskiej między Włochami i Austrią (20 lipiec 1866r.). W bitwie tej poległo około 700 marynarzy, z czego znaczna część została pochowana na tym właśnie cmentarzu. Bitwa ta była dosyć znamienna gdyż, było to pierwsze starcie eskadr składających się z okrętów pancernych i jedyna, istotna, wygrana marynarki austriackiej dowodzonej przez Wilhelma von Tegetthoffa.

Fot. Obraz przedstawiający Tagetthoffa podczas bitwy z 1866r. pędzla Antona Romako, źródło: www.belvedere.at

W bitwie tej Tagetthoff podjął dosyć śmiałą taktykę (mimo artyleryjskiej przewagi Włoch) polegającej na walce z bliska i taranowaniu. Zwycięstwo w tej bitwie umożliwiło Tagetthoffowi na awans, na stopień wiceadmirała.

4. Wykopaliska archeologiczne w miejscu starożytnej Issy mające na celu odkrycie term, teatru, nagrobków z hellenistycznej nekropolii, portu. Fragmenty teatru widoczne są na terenie klasztoru franciszkanów.

Fot. Ruiny rzymskich łaźni, źródło:www.szkolnictwo.pl

5. Willa Kaliopa - stara (XVIw.), arystokratyczna willa mieszcząca dziś restaurację, stojąca na terenie otoczonego murem ogrodu.

6. Osada Kut, będąca kiedyś samodzielną osadą, dziś jest częścią miasta Vis. Część turystów właśnie to miejsce uznaje za najbardziej urokliwą część Visu. Pełne wąskich uliczek i bogato zdobionych budynków pozostałych po arystokratycznej szlachcie z XVI i XVIIw.

6a. Kościół św. Cypriana w stylu gotyckim z XVIw, ze szprychową rozetą, kasetonowym sklepieniem i dzwonnicą. Przebudowany w 1742r.

Fot. Kościół św. Cypriana, źródło:www.chorwackie.pl

6b. Pałac Jakinova.

6c. Pałac Petrinovicia.

7. Latarnia morska Kapitan Hoste. Latarnia ta usytuowana jest na wysepce nieopodal portu. William Hoste był dowódcą floty brytyjskiej stacjonującej od 1811 do 1814r. na wyspie. 13 marca 1811 kapitan odparł atak floty francuskiej na port, mimo, że ta była kilkakrotnie liczniejsza. Ponadto bitwa ta stanowi rzadki przykład walki na morza, podczas której fregata pełniła funkcję okrętu liniowego.

8. Kościół Matki Boskiej od Spilice (zwany również kościołem Matki Boskiej z Groty, gdyż fundamenty budynku ustawione są powyżej groty) - kościół parafialny wybudowany w 1500r. stojący w porcie. Wewnątrz podziwiać można obraz pędzla Giroloma da Santacrocea "Matka Boska ze Świętymi". Wybudowanie tego kościoła spowodowało połączenie dwóch osad (Kut i Luka) w jedną.

10. Kościół św. Jerzego z okolicznym cmentarzem brytyjskich marynarzy poległych w bitwie z 1811r. oraz podczas walk na terenie wyspy podczas trwania II wojny światowej.

11. Pominik pilotów RAF poległych nad Chorwacją w latach 1944-1945 - umieszczony na wzniesieniu, nad miastem Vis, w pobliżu Podselje.

Fot. Pomnik lotników RAF, źródło:www.szkolnictwo.pl

Źródła:

  • Chorwacja od środka - kieszonkowy przewodnik.
  • www.visinfo.org
  • www.wikipedia.org
  • www.podroze.gazeta.pl
  • www.silverfin.pl
  • www.press.croatia.hr
  • www.szkolnictwo.pl
Tagi: Issa Vis
17:43, cza_arna.nawszystko , Krajoznawczo
Link Dodaj komentarz »
 
1 , 2 , 3 , 4 , 5
| < Październik 2018 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31